Koń w Polsce przez stulecia był osią całego porządku społecznego. Jako siła robocza, środek transportu i narzędzie wojny współtworzył system produkcji, władzy i zależności. Folwark, pańszczyzna, transport, wojna: koń dźwigał „sprawę polską” dosłownie. W sztuce XIX wieku był nośnikiem narodowej wyobraźni, symbolem wolności i wspólnoty losu, ale była to wizja estetyzująca ciężar, zamieniająca pracę w romantyczny obraz, a wysiłek w mit. 

Koń, jest figurą wspólnego losu. W tym właśnie sensie staje się figurą pokoleniową. Koń w sztuce najnowszej nie dźwiga już narodu, to naród dźwiga pamięć o koniu. Dzisiejszy koń reprezentuje pamięć relacji: człowiek–zwierzę, pan–podwładny, centrum–peryferie i tworzy nowy układ sił. Nastąpił proces kulturowego odklejenia konia od pracy i przesunięcia go w stronę symbolu, fantazji i tożsamości indywidualnej. Nowoczesność zniosła funkcję użytkową konia i jego gęstą obecność w rzeczywistości ale wzmocniła jego potencjał symboliczny, wyobrażeniowy i kulturowy.

Jednorożce, pegazy i same konie stają się korektą systemu, zmianą relacji z rzeczywistością, należą do świata projekcji. Są nośnikami pragnień i fantazji, symbolami wyjątkowości, tożsamości bez genealogii.

Otwarcie wystawy „Koń a sprawa polska” zbiega się z obchodami chińskiego Nowego Roku Ognistego Konia — znaku, który w tradycji Wschodu oznacza energię, ruch, nieposłuszeństwo i przełom. Koń historyczny był siłą ujarzmioną — wpisaną w gospodarkę, hierarchię i mity narodowe.
Koń współczesny, podobnie jak Ognisty Koń, powraca jako figura energii wymykająca się kontroli.

Otwarcie wystawy w Roku Ognistego Konia jest lekko egzotycznym gestem, spinającym lokalną historie i przeobrażenia, z globalną energią.